Wat non-verbale taal ons kan vertellen
Ben je in gesprek met iemand, dan bestaat communicatie niet enkel uit woorden (het verbale luik), maar grotendeels uit lichaamstaal, intonatie, gezichtsuitdrukking, … met andere woorden, uit het non-verbale luik. Velen herkennen het wel, dat wanneer ze een bericht of een mail krijgen, het soms lastig is om eruit af te leiden wat er precies mee wordt bedoeld. Dezelfde woorden kunnen helemaal anders worden geïnterpreteerd met een andere lading emoties. Diegene die het bericht opmaakt, schrijft dat vanuit een bepaalde intentie, maar vooral vanuit datgene wat die op dat moment voelt (en ja, dat gebeurt meestal onbewust). Leest de ontvanger die boodschap met een heel ander gevoel dan kan er miscommunicatie ontstaan. Er ontbreekt immers de non-verbale taal.
Maar ook niet mis te verstaan, is wanneer die non-verbale taal zich vlak voor je neus afspeelt en je er niks mee doet. Ben je aan het praten tegen iemand, dan kan je meestal wel afleiden uit diens gelaatsuitdrukking hoe jouw boodschap binnen komt. Indien nodig, pas je de manier waarop je het vertelt wat aan of je toetst af of je juist wordt begrepen. Doe je dat, dan voorkom je zoveel mogelijk miscommunicatie. Doe je dat niet, tja, dan kan er vanalles gebeuren…
'Hier vond ik het moment om in te grijpen en vroeg heel rustig of hij het nog zag zitten. Hij keek me dankbaar aan, alsof ik hem op dat moment uit zijn lijden had getrokken. Er werd plots niet meer gesproken over oplossingen, wel over hoe alles op hem over kwam.'
Ik zat zo eens op een bedrijf in een gesprek voor de opstart van een traject met één van de personen aldaar. We waren met z'n vieren om het traject te bespreken: de zaken waar er tegenaan wordt gelopen, hetgeen de doelstelling is… kortom, alle nodige info om de neuzen in dezelfde richting te plaatsen en de lijnen uit te zetten voor het coachingtraject. Aanvankelijk liep het goed, maar hoe langer hoe meer merkte ik dat er een kanteling in het gesprek aan het komen was. Met alle goede bedoelingen vandien trachtten de andere aanwezigen oplossingen aan te reiken aan de manager met wie ik aan de slag zou gaan (de coachee). Hetgeen ze echter niet meenamen in hun communicatie was zijn non-verbale respons op hun nochtans goed bedoelde intenties. Het begon met schuifelen op zijn stoel, dan kwam het zuchten, het kruisen van de armen, nog eens proberen iets op te werpen waarop meteen een antwoord kwam, nog meer zuchten, wat rechter gaan zitten, armen nog eens kruisen… Terwijl ik de interactie tussen het drietal in de gaten hield om ook daar iets uit te leren (onder het motto 'alle info is nuttig om mee aan de slag te gaan'), viel het me op dat er een eenrichtingsverkeer aan de gang was waardoor de coachee zich meer en meer overdonderd voelde. Want ondertussen zat hij al lang niet meer recht in zijn stoel, neen, hij hing helemaal onderuit met zijn armen naast de leuningen! Hier vond ik het moment om in te grijpen en vroeg heel rustig of hij het nog zag zitten. Hij keek me dankbaar aan, alsof ik hem op dat moment uit zijn lijden had getrokken. Er werd plots niet meer gesproken over oplossingen, wel over hoe alles op hem over kwam. Het was alsof de ban was gebroken en er opnieuw vooruit kon worden gekeken.
Stel dat deze conversatie pakweg telefonisch zou hebben plaatsgevonden, dan zit daar een serieus gat in de communicatie én het creëert omstandigheden waarin de ene de andere letterlijk de grond kan inpraten.
Dit was een schoolvoorbeeld van hoe belangrijk het is om non-verbale communicatie mee te nemen in het ganse verhaal. Er zaten voorts nog wel wat haken en ogen aan de interactie maar ook die zijn uitgesproken geweest waardoor het uiteindelijk nog een constructief gesprek is geweest. Want laten we eerlijk wezen, een goed gesprek kan iemand veel vertrouwen geven (of juist helemaal niet).
Liefs,
Ine